In deze uitzending van Radio Free Gaza luisteren we naar juristen, activisten en getuigen die spreken over internationaal recht, straffeloosheid en solidariteit met Palestina.
Gamze Erdem Türkelli, onderzoekshoofddocent aan de Universiteit Antwerpen, analyseert de huidige crisis in het internationaal recht en stelt scherp: “Overtredingen moeten worden bestraft. Macht mag niet het recht maken.” Ze gaat in op de juridische implicaties van de Israëlische bezetting, de verantwoordelijkheid van staten die politieke, economische of militaire steun blijven verlenen, en het belang van internationale druk en sancties. Ook de onderschepping van de flotilla in internationale wateren komt uitgebreid aan bod.
In de studio vertelt dokter Elly Van Reusel over haar ervaringen aan boord van de Global Sumud Flotilla, die voor de kust van Kreta werd onderschept. Ze getuigt over de moeilijkheden om medische bewijzen van mishandeling te verzamelen en over het stilzwijgen van Europese overheden.
Daarnaast verwelkomen we Julien Cabral, net vrijgelaten uit gevangenschap in Ashdod en aangekomen vanuit Turkije. Zijn boodschap is helder:
de strijd gaat door.
Tot slot verbindt Levi Sollie (ABVV) de actualiteit met de antifascistische geschiedenis van Antwerpen tijdens de jaarlijkse herdenking van Albert Pot en Theofiel Grijp. Negentig jaar na de moord op deze socialistische militanten blijft hun geschiedenis resoneren in het antifascistische en sociale verzet van vandaag.
Lees verder, beluister de volledige uitzending en ontdek hoe internationale solidariteit, herinnering en verzet vandaag samenkomen.
Gamze Erdem Türkelli is Onderzoekshoofddocent bij de Onderzoeksgroep Recht & Ontwikkeling aan de Universiteit Antwerpen. Haar werk situeert zich op het raakvlak van internationaal recht, mensenrechten en duurzame ontwikkeling. Ze onderzoekt naar transnationale mensenrechtenver-plichtingen, hybride publiek-private actoren zoals multistakeholder-partnerschappen, ‘innovatieve’ ontwikkelingsfinanciering, bedrijven en mensenrechten, kinderrechten en verantwoording en verantwoordelijkheid.
Gamze Erdem stemt zich kritisch maar hoopvol tegenover de crisis in het internationaal recht. Ze stelt heel duidelijk: « Overtredingen moeten worden bestraft. Macht mag niet het recht maken. »
« Dit moment nu is het resultaat van jarenlange straffeloosheid waar Israel van profiteert. Alle staten hebben de verplichting een einde te maken aan deze aanwezigheid. Alles moet in z’n werk worden gezet: politiek, diplomatiek en economisch om deze illegale aanwezigheid te beïndigen. Gamze heeft begrip voor de doelstellingen van de flotilla en het gevoel van machteloosheid dat burgers hebben omdat de internationale gemeenschap haar job niet doet. »
« Wat betreft de flotilla, internationaal recht is duidelijk. Israel mag niet op open zee onderscheppen, er is vrijheid van scheepvaart in het VN zeerechtverdrag en ook in internationaal gewoonterecht. De zee is een gemeenschappelijke ruimte van vrede die niet valt onder de soevereiniteit van een staat. Ook in de internationale wateren voor de kust aan de Gazastrook mag Israel niet onderscheppen want Israel heeft geen soevereiniteit over deze wateren. Israel’s controle over dit gebied is zelf in strijd met het handvest van de VN. Wij hebben beelden gezien van de activisten van de flotilla die door Israel onrechtmatig zijn vastgehouden. »
Deze beelden wijzen op schendingen van het verbod op foltering. We zien ook op deze beelden dat hoge Israelische functionarissen zoals Israelisch minister van nationale veiligheid Ben-Gvir aanwezig waren tijdens de mishandeling van de activisten wat er op wijst dat deze mishandeling op het hoogste niveau wordt goedgekeurd. Dit is geen opzichzelf staand incident. Wetend dat Israel deze norm systematisch schendt in het geval van Palestijnse gevangenen.
Ook op het the Rightsforum stelt men terecht:
Het is zonder meer een opluchting om Europese politici een keer zo fel over Israël te zien. Het kan dus wél. Maar één denkstap verder doet het vooral pijn. Wat moet er gebeuren met Palestijnen om een dergelijke uiting van verontwaardiging over Israël uit te lokken? Om ook maar een fractie van dergelijke solidariteit te ontvangen?
Volgens Gamze Erdem Türkelli kunnen lopende zaken voor het Internationaal Gerechtshof belangrijke precedenten scheppen rond de verantwoordelijkheid van staten die steun blijven verlenen aan ernstige schendingen van het internationaal recht. Ze verwijst daarbij niet alleen naar de zaak van Nicaragua tegen Duitsland, waarin wordt aangevoerd dat politieke, financiële en militaire steun kan leiden tot medeverantwoor-delijkheid, maar ook naar de genocidezaak van Zuid-Afrika tegen Israel.
« Er zijn mogelijkheden binnen internationaal recht om minstens te proberen deze staten verantwoordelijk te houden voor hun ondersteuning aan een regime in strijd met de internationale normen. Binnen internationaal verantwoordelijkheidsrecht bestaat er een concept van ‘aid & assistance’ voor situaties in strijd met internationale normen. Er is een doorlopende zaak voor het Internationaal Gerechtshof gebracht door Nicaragua tegen Duitsland na de genocidezaak van Zuid-Afrika tegen Israël. In de aanvraag zei Nicaragua dat Duitsland te weinig deed om een genocide tegen te houden omdat Duitsland politieke, financiële en militaire steun geeft. We kunnen deze zaak de ‘medeplichtigheidszaak ‘ noemen. Zowel de genocide zaak tegen Israel als de medeplichtigheidszaak tegen Duitsland zullen jaren duren. Een nadeel van deze juridische procedures van verantwoordelijkheid is dat het een langdurend proces is. In de genocidezaak heeft het Internationaal Gerechtshof reeds maatregelen opgelegd. Om snel te kunnen reageren op wat dan een risico was op genocide van de Palestijnse bevolking in de Gazastrook. We zien tegelijkertijd ook dat Israel de uitspraak negeert tot 3x toe de uitspraken van het Hof naast zich neerlegt. »
De maatregelen van het Internationaal Gerechtshof zijn niet alleen van toepassing voor Israel maar ook voor alle staten die iets kunnen doen om de schendingen van het genocideverdrag te stoppen.
« Als academici hebben we onze instellingen gevraagd om samenwerking met Israelische instellingen te stoppen zolang als deze instellingen geëngageerd zijn in het uitvoeren van praktijken en procedures die de schendingen van het internationaal recht door Israel op een of andere manier ondersteunen.
Ik denk dat we als burgers moeten blijven druk uitoefenen op onze regeringen om het internationaal recht te handhaven door economische maatregelen of sancties.
Die gaan niet enkel over illegale nederzettingen. Het internationaal Gerechtshof heeft gezegd dat de bezetting van Israel in de Palestijnse gebieden in het algemeen in strijd zijn met verschillende internationale normen. In begrepen de meest fundamentele normen. Niet enkel personen die illegale settlers zijn; het gaat over een systeem.
We kunnen denken aan het associatieverdrag tussen Israel en de Eu. De Europese Commissie zelf is op de hoogte van de situatie dat Israel handelt in strijd met de mensenrechten normen en de vereisten van het associatieverdrag. Wat minstens de stopzetting van de uitvoering van dit verdrag als gevolg zou moet hebben. Naast de staten die steun verlenen zijn er ook bedrijven die handel drijven met Israël in de illegale bezette Palestijnse gebieden. Er zijn acties die moeten uitgevoerd worden om deze praktijken in vraag te stellen zowel juridisch, politiek, als in het publieke debat.
Ik hoorde van studenten en mensen zonder juridische achtergrond dat er een gevoel is van dubbelzinnigheid wanneer onze regeringen en de EU reageren met sancties tegen één overtreder maar niet tegenover een andere. Dat is belangrijk om recht te zetten. »
In de studio dokter Elly Van Reusel, deelneemster aan de Global Sumud Flotilla (GSF), geintercepteerd in internationale wateren voor de kust aan Kreta. Zij vertelt over de moeilijkheden die zij ondervond als dokter om bewijsmateriaal te verkrijgen van de slagen en verwondingen van de vrijgelaten activisten na deze eerste eerder onverwachte of vroegtijdige entering door het IDF in internationale wateren. Het stilzwijgen en de onwil van Griekenland en ook België was oorverdovend.
Julien Cabral, gisteren aangekomen in Zaventem vanuit Turkije na gevangenschap in Ashdod en vandaag in onze studio.
De strijd gaat door
Levi Sollie (abvv) over « pot & grijp« , de jaarlijkse herdenking vandaag aan het operaplein. Negentig jaar geleden kwamen de socialistische militanten Albert Pot en Theofiel Grijp om het leven na een confrontatie met leden van de extreemrechtse Realistische Partij in Antwerpen. De dodelijke schietpartij, midden in de verkiezingscampagne van 1936, groeide uit tot een symbolisch moment in de strijd tegen het fascisme in België. Ze vormde bovendien een van de aanleidingen voor de algemene staking van juni 1936, waarbij honderdduizenden arbeiders en bedienden het werk neerlegden en belangrijke sociale verworvenheden afdwongen.